క్యాన్సర్ నిర్ధారణలో ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న ఖరీదైన, బాధాకరమైన పరీక్షలకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఓ సరికొత్త ఆవిష్కరణకు భారత్ వేదికవుతోంది. బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న డీప్-టెక్ స్టార్టప్ 'డాగ్నోసిస్', శిక్షణ పొందిన శునకాల అమోఘమైన ఘ్రాణ శక్తిని, ఆధునిక బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్ టెక్నాలజీని జోడించి 'బ్రీత్ఈజీ' అనే వినూత్న క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది.

ఈ విధానంలో వ్యక్తులు కేవలం 10 నిమిషాల పాటు ఒక ప్రత్యేక మాస్క్‌లోకి శ్వాసను వదిలితే సరిపోతుంది. ఆ శ్వాస నమూనాను విశ్లేషించి, వారికి క్యాన్సర్ వచ్చే ప్రమాదం ఎంతమేర ఉందో ఈ టెక్నాలజీ అంచనా వేస్తుంది. ఇది విజయవంతమైతే, రక్త పరీక్షలు, ఇమేజింగ్ స్కాన్‌ల వంటి వాటికి బదులుగా ఒక సులభమైన, నొప్పిలేని ప్రాథమిక స్క్రీనింగ్ పద్ధతిగా నిలవనుంది. ప్రస్తుతం క్లినికల్ అధ్యయనాలు కొనసాగుతుండగా, అన్నీ అనుకున్నట్లు జరిగితే 2027 ప్రథమార్ధంలో దీనిని వాణిజ్యపరంగా మార్కెట్లోకి తీసుకురావాలని కంపెనీ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

టెక్నాలజీ ఎలా పనిచేస్తుంది?
క్యాన్సర్ కణాలు కొన్ని ప్రత్యేకమైన రసాయన సమ్మేళనాలను (వొలటైల్ ఆర్గానిక్ కాంపౌండ్స్ - VOCs) విడుదల చేస్తాయి. ఇవి మన శ్వాస ద్వారా బయటకు వస్తాయి. మనుషుల కంటే వేల రెట్లు ఎక్కువ ఘ్రాణ శక్తి ఉన్న శునకాలు, ముఖ్యంగా బీగిల్ జాతి కుక్కలు, ఈ వాసనలో ఉండే సూక్ష్మమైన తేడాలను కూడా సులభంగా పసిగట్టగలవు.

అయితే, డాగ్నోసిస్ టెక్నాలజీ కేవలం శునకం ప్రవర్తనపై ఆధారపడదు. శ్వాస నమూనాను శునకం విశ్లేషిస్తున్నప్పుడు, దాని మెదడు నుంచి వెలువడే నాడీ సంకేతాలను 'బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్' ద్వారా రికార్డ్ చేసి, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ సాయంతో విశ్లేషిస్తారు. ఈ ప్రక్రియ అంతా 'స్నిఫ్‌స్పేస్' అనే ఆటోమేటెడ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లో జరుగుతుంది. ఈ విధానం ద్వారా ఒకే సెషన్‌లో దాదాపు 200 నమూనాలను మానవ ప్రమేయం లేకుండా పరీక్షించవచ్చని సంస్థ చెబుతోంది.

స్క్రీనింగ్ మాత్రమే.. నిర్ధారణ కాదు
బ్రీత్ఈజీ అనేది క్యాన్సర్‌ను నిర్ధారించే పరీక్ష కాదని డాగ్నోసిస్ స్పష్టం చేస్తోంది. ఇది కేవలం ఒక ప్రాథమిక స్క్రీనింగ్ లేదా ట్రేయాజ్ సాధనం మాత్రమే. అంటే, అధిక జనాభాలో క్యాన్సర్ ముప్పు ఎక్కువగా ఉన్న వారిని గుర్తించి, వారిని మాత్రమే తదుపరి నిర్ధారణ పరీక్షలైన బయాప్సీ, ఇమేజింగ్ స్కాన్‌లకు పంపించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. దీనివల్ల అనవసరమైన ఖరీదైన పరీక్షల భారం తగ్గడమే కాకుండా, ఆరోగ్య వ్యవస్థపై ఒత్తిడి కూడా తగ్గుతుందని కంపెనీ వివరిస్తోంది.

నిపుణుల అభిప్రాయం
ఈ టెక్నాలజీపై వైద్య నిపుణులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తూనే, కొన్ని హెచ్చరికలు జారీ చేస్తున్నారు. ఐసీఎంఆర్-నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ క్యాన్సర్ ప్రివెన్షన్ అండ్ రీసెర్చ్ మాజీ డైరెక్టర్ డాక్టర్ రవి మెహ్రోత్రా మాట్లాడుతూ.. ఈ విధానం ప్రాథమిక స్క్రీనింగ్‌కు బాగా ఉపయోగపడుతుందని, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మొబైల్ వ్యాన్ల ద్వారా శ్వాస నమూనాలు సేకరించి, రిస్క్ ఉన్న వారిని నగరాల్లోని ఆసుపత్రులకు పంపవచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే, క్షేత్రస్థాయిలో దీని పనితీరును నిరూపించేందుకు భారీ ఎత్తున అధ్యయనాలు జరగాల్సి ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

అదేవిధంగా, యూకేకు చెందిన ఆంకాలజిస్ట్ డాక్టర్ కమల్ సైనీ, శునకాలకు క్యాన్సర్‌ను పసిగట్టే సామర్థ్యం ఉందని ప్రయోగాల్లో నిరూపితమైనప్పటికీ, దీనిని వైద్య విధానంలోకి తీసుకురాలేదని గుర్తుచేశారు. భారత్ వంటి సువిశాల‌ దేశంలో ఈ టెక్నాలజీని విస్తృతంగా అమలు చేయడం సాంకేతికంగా సంక్లిష్టంగా, ఖరీదైనదిగా ఉండవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన స్పాట్‌ఇట్ఎర్లీ వంటి సంస్థలు కూడా ఇలాంటి ప్రయోగాలు చేస్తున్నాయి. అయితే, బ్రెయిన్-కంప్యూటర్ ఇంటర్‌ఫేస్‌ను జోడించడం తమ ప్రత్యేకత అని 'డాగ్నోసిస్' చెబుతోంది. కోవిడ్-19 సమయంలో ప్రయాణికులను గుర్తించడానికి కొన్ని దేశాలు శునకాలను ఉపయోగించినా, క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్‌లో మాత్రం ఈ టెక్నాలజీ ఇంకా ప్రయోగ దశలోనే ఉంది.